{"id":2219,"date":"2022-10-13T00:18:11","date_gmt":"2022-10-12T21:18:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokberkcan.com\/?p=2219"},"modified":"2022-10-16T23:53:26","modified_gmt":"2022-10-16T20:53:26","slug":"bireysel-yatirimcilar-icin-kriptopara-riskleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/?p=2219","title":{"rendered":"Bireysel Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in Kriptopara Riskleri"},"content":{"rendered":"\n

Ba\u015flamadan \u00d6nce<\/h2>\n\n\n\n

Kriptoparalar ve kriptovarl\u0131klar anlat\u0131m\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z terimlerin hepsinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok. Kriptopara borsalar\u0131n\u0131n ve c\u00fczdanlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e sitelerinde dahi terimler \u0130ngilizce olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. Metnin yaz\u0131m\u0131nda terimleri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirdim ve \u0130ngilizce terimlerini belirttim. Bu yaz\u0131ya dair bir di\u011fer \u00f6nemli nokta ise a\u015fa\u011f\u0131daki beyan. L\u00fctfen b\u00fct\u00fcn metni a\u015fa\u011f\u0131daki beyan\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak okuyun.<\/p>\n\n\n\n

BU YAZI H\u0130\u00c7B\u0130R A\u00c7IDAN YATIRIM TAVS\u0130YES\u0130 DE\u011e\u0130LD\u0130R. BU YAZIDA ADI GE\u00c7EN VEYA KAYNAK OLARAK KULLANILAN KR\u0130PTOPARALAR VEYA KR\u0130PTOPARA BORSALARI HAKKINDA ALIM VEYA SATIM KARARI VERMEDEN \u00d6NCE DETAYLI B\u0130R ARA\u015eTIRMA YAPMANIZ GEREKL\u0130D\u0130R.<\/mark><\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

R\u00fczg\u00e2r Nereden Esiyor?<\/h2>\n\n\n\n

Kabul etmek gerekir ki sermaye piyasalar\u0131na olan ilgi kriptoparalar sayesinde farkl\u0131 bir boyuta geldi. Teknik ve temel analiz bir\u00e7ok insan\u0131n ilgsini \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Kriptovarl\u0131k piyasalar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fan Twitter hesaplar\u0131n\u0131n, bloglar\u0131n ve finans sitelerinin say\u0131s\u0131 belli de\u011fil. Talebin b\u00f6ylesine ak\u0131l almaz boyutlara geldi\u011fi bir piyasada yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fcksek kazan\u00e7 arzusu doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n oyuna daha fazla kat\u0131lmas\u0131na sebep oluyor. Dereg\u00fcle piyasalar (DeFi), kazan\u00e7 tarlalar\u0131 (yield farms), opsiyon simsarlar\u0131 (options traders), Telegram\/Whatsapp gruplar\u0131, Elon Musk tweetleri, temelsiz kriptoparalar (\ud83d\udca9coins) gibi bir\u00e7ok potansiyel ve a\u00e7\u0131k doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k arac\u0131 ile kolay kazan\u00e7 arayan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar risk haliyle daha da art\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde kriptovarl\u0131klar\u0131n “saadet zincirinden” fark\u0131n\u0131n olmamamas\u0131n\u0131n sebebi de asl\u0131nda bu tip doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k hikayeleri. <\/p>\n\n\n\n

“Bir g\u00fcn biri fi\u015fi \u00e7ekerse b\u00fct\u00fcn kripto piyasas\u0131 bitecek” yakla\u015f\u0131m\u0131 teknik olarak ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc merkeziyetsiz bir blokzincirde yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn i\u015flemler tutar\u0131yla kaydedildi\u011fi i\u00e7in bakiyelerin ortadan kaybolmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kriptoparalar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u011flara yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar (Mango Market<\/a>, Binance Smart Chain<\/a>, DAO<\/a>, Ronin Network<\/a>, Poly Network<\/a>), piyasan\u0131n \u00f6nemli oyuncular\u0131na yap\u0131lan soru\u015fturmalar (Tether<\/a> ve Ripple<\/a>) ve di\u011fer bir\u00e7ok kripto piyasas\u0131 ve c\u00fczdan\u0131nda ya\u015fanan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 ile ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar insanlar\u0131n g\u00fcvenini sarsmaya devam ediyor. Bitcoin fiyat\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn sorunlara ra\u011fmen insanlar hala kriptovarl\u0131klara olan g\u00fcvenleri \u015fimdilik devam ediyor. Kriptovarl\u0131klar\u0131n alt\u0131nda yatan blokzincir teknolojisinin vadettikleri yat\u0131yor. Merkez Bankalar\u0131n\u0131n banknotlardan dijital paraya ge\u00e7i\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da blokzincir teknolojisinin hayat\u0131m\u0131zda daha da fazla yer alaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bilgi Ak\u0131\u015f\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Kriptoparalar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ilgi konuyla ilgili-ilgisiz herkesin ara\u015ft\u0131rma yapmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Kriptovarl\u0131klar finans d\u00fcnyas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor ve geli\u015ftiriyor olabilir ancak yat\u0131r\u0131m\u0131n temel kural\u0131 olan “bilgi” g\u00f6z ard\u0131 ediliyor. \u0130nsanlar\u0131n kripto tercihi ne yaz\u0131k ki sadece fiyat bilgisine ba\u011fl\u0131: ye\u015filleri k\u0131rm\u0131z\u0131lar\u0131ndan fazla olan kriptovarl\u0131k daha fazla talep g\u00f6r\u00fcrken ayn\u0131 zamanda silkelemeye (pump and dump) daha fazla maruz kal\u0131yor. Finans\u0131n dereg\u00fcle olmas\u0131 b\u00fct\u00fcn temel kavramlar\u0131n hayat\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor ancak bir\u00e7ok yat\u0131r\u0131mc\u0131 i\u00e7in dayanak varl\u0131k (underlying asset) fiyattan \u00e7ok sonra geliyor. Kriptopara prospekt\u00fcs\u00fc (whitepaper) finansman aray\u0131\u015f\u0131nda olan \u015firket hakk\u0131nda ihtiya\u00e7 duyabilece\u011finiz bilgileri payla\u015fmak i\u00e7in var. Dereg\u00fcle finans\u0131n bir di\u011fer olumsuz y\u00f6n\u00fc de prospekt\u00fcs i\u00e7eri\u011finin ne kadar \u015feffaf ve detayl\u0131 yaz\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair herhangi bir kanun da yok. Prospekt\u00fcs yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n i\u015fletme faaliyet fikir veren hatta k\u0131rm\u0131z\u0131 bayraklar\u0131 i\u015faret eden bir ara\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen ne kadar detayl\u0131 okundu\u011fu ve yat\u0131r\u0131m karar\u0131na etkisi me\u00e7hul.<\/p>\n\n\n\n

Madencilik<\/h3>\n\n\n\n

Blokzincirde yeni eklenen her yeni zincirin tan\u0131nmas\u0131nda kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitli mutabakat algoritmalar\u0131 var<\/a>. Emek ispat\u0131 (proof of work) ve hisse ispat\u0131 (proof of stake) kriptoparalar i\u00e7inde en pop\u00fcler olanlar\u0131. Madencinin k\u0131ymeti y\u00fcksek olan emek ispatl\u0131 kriptoparalar\u0131 kazanmak i\u00e7in gerekli olan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zerken yaratt\u0131\u011f\u0131 iki temel sorun var:<\/p>\n\n\n\n

  1. Kriptoparay\u0131 h\u0131zl\u0131 bilgisayarlara ihtiya\u00e7 duyuyor ve bu da teknoloji fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015fa sebep oluyor. Bitcoin madencileri, donan\u0131m bayilerinden listenin daha \u00fcst\u00fcnden bir fiyatla par\u00e7a talebinde bulunabiliyor.<\/li>
  2. Bitcoin madencili\u011fi i\u00e7in t\u00fcketilen y\u0131ll\u0131k elektrik geli\u015fmekte olan bir \u00fclkenin toplam t\u00fcketimine e\u015fit. Bir madenciyi sadece enerji t\u00fcketimi ile tespit etmek dahi m\u00fcmk\u00fcn. Rusya’da bo\u015f bir fabrikan\u0131n Bitcoin madencili\u011fi i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00fcketilen elektrik ile anla\u015f\u0131ld\u0131.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Elbette bu algoritmalar\u0131n i\u00e7inde farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 takip edenler de var. Hisse ispatl\u0131 olan Gridcoin gibi. Contact filminin verdi\u011fi heyecanla SETI@home ve di\u011fer bir\u00e7ok BOINC projesini analiz etti\u011fimiz g\u00fcnlerde en b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcl biriken puanlard\u0131. Gridcoin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n hem hisselerini hem de BOINC \u00e7abalar\u0131n\u0131 kriptopara ile \u00f6d\u00fcllendiriyor. <\/p>\n\n\n\n

    Yat\u0131r\u0131m Kararlar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

    Kriptoparalar hisse veya tahvil yat\u0131r\u0131mdan daha fazla risk bar\u0131nd\u0131r\u0131yorlar ve opsiyon veya vadeli i\u015flem gibi enstr\u00fcmanlar i\u015fin i\u00e7ine girince risk katlanarak art\u0131yor. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n k\u00e2r h\u0131rs\u0131 ne yaz\u0131k ki maruz kald\u0131klar\u0131 riski de reg\u00fcle piyasalar\u0131n \u00e7ok \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kart\u0131yor. Kriptopara borsalar\u0131 ve c\u00fczdanlar\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131na bankalar gibi bir yat\u0131r\u0131m se\u00e7ene\u011fi de sunuyor: yat\u0131r\u0131mlar\u0131 kilitleme (staking). Bence kriptoparalar\u0131n finans ve y\u00f6netim d\u00fcnyas\u0131na katabilece\u011fi en \u00f6nemli yeniliklerden biri bu. Yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 sadece tutarla de\u011fil ayn\u0131 zamanda ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de \u00f6d\u00fcllendirmek. Daha y\u00fcksek kazan\u00e7 ve \u00f6d\u00fcl arayan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ise kazan\u00e7 tarlalar\u0131 ve DeFi piyasalar\u0131 ba\u015ftan \u00e7\u0131karan se\u00e7enekler yarat\u0131yor ancak sunduklar\u0131 y\u0131ll\u0131k kazan\u00e7 oranlar\u0131 \u0130mar Bankas\u0131 ile yar\u0131\u015f\u0131r durumda. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n sonu da aynen \u0130mar Bankas\u0131 gibi oluyor.<\/p>\n\n\n\n

    C\u00fczdanlar<\/h3>\n\n\n\n

    Kriptopara ve Nitelikli Fikri Tapu (Non-Fungible Token) yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 saklamak, takas etmek, yat\u0131r\u0131m kilitlemek ve Web3 uygulamalar\u0131ndan faydalanmak i\u00e7in bir c\u00fczdana ihtiyaca duyuyor. Kriptoborsalar\u0131nda oldu\u011fu gibi eposta ve \u015fifre ile giri\u015f yapman\u0131z de\u011fil c\u00fczdanlara; 12 veya daha fazla kelimeden olu\u015fan anahtar parolan\u0131z\u0131 kaybetmemeniz gerekiyor. Bitcoin c\u00fczdan parolas\u0131n\u0131 unuttu\u011fu i\u00e7in y\u00fczmilyonlarca dolar zararda bile olan var. C\u00fczdanlara ait bir di\u011fer g\u00fcvenlik \u00f6nlemi ise anahtarlar\u0131 ayr\u0131 bir defterde tutmak ve miras b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131z ki\u015filere de nas\u0131l kullanacaklar\u0131n\u0131 anlatmak. <\/p>\n\n\n\n

    Nereye Gidiyoruz?<\/h2>\n\n\n\n

    Piyasan\u0131n kanunsuzlu\u011fu, teknolojik risklerin art\u0131\u015f\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fcksek k\u00e2r arzusu gibi bir\u00e7ok sorundan kaynaklanan riskler kriptoparalara olan genel kan\u0131y\u0131 etkiliyor. Kanun ile y\u00f6netilen bir piyasaya g\u00f6re yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n kendini daha fazla korumas\u0131 gerekiyor. \u0130zah edemedi\u011finiz bir faaliyete yat\u0131r\u0131mc\u0131 olmak ile yolu bilmeden seyahate \u00e7\u0131kmak aras\u0131nda hi\u00e7bir fark yok. Deneyimsiz bir yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n sadece etraftan duydu\u011fu kriptopara isimleri ile piyasaya girmesi, gerekli \u00f6nlemleri almadan hareket etmesi ile sermayesini kaybetme tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ba\u015flamadan \u00d6nce Kriptoparalar ve kriptovarl\u0131klar anlat\u0131m\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z terimlerin hepsinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok. Kriptopara borsalar\u0131n\u0131n ve c\u00fczdanlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e sitelerinde dahi terimler \u0130ngilizce olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. Metnin yaz\u0131m\u0131nda terimleri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirdim ve \u0130ngilizce terimlerini belirttim. Bu yaz\u0131ya dair bir di\u011fer \u00f6nemli nokta ise a\u015fa\u011f\u0131daki beyan. L\u00fctfen b\u00fct\u00fcn metni a\u015fa\u011f\u0131daki beyan\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak okuyun. BU YAZI H\u0130\u00c7B\u0130R A\u00c7IDAN YATIRIM […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-2219","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blokzincir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2219"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2242,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219\/revisions\/2242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokberkcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}