Ve IASB dedi ki: Şişirin brüt kârları!

Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (International Accounting Standards Boards [IASB]) muhasebe standartlarını güncelleyerek finansal raporlama kalitesini arttırdığını düşünüyor. Sanırım bu fikirden bir süreliğine uzaklaşmayı düşünmüşler. “Brüt kârları şişirelim, gelişmekte olan ülkelerdeki finansal bilgi kalitesini iyice düşürelim” demişler. Kısa bir örnekle izah etmek isterim.

9 ayda tamamlanacağı varsayılan bir kontrata ilişkin TFRS 15’in 63.paragrafı gereği finansal tablo hazırlayıcısı finansman bileşeni etkisini göz ardı edebilir. 13.10.2017 itibariyle 9 aylık Türk Lirası Referans Faiz Oranı’nın (TRLİBOR, www.trlibor.org) %13,2696 olduğu bir ülkede vadenin finansman etkisi olmadığını elbette düşünebilirsiniz.

TMS 18’e göre reeskontlu alıcılar hesabını anlatan TFRS kitaplarının 2018 yılı itibariyle düzeltilmesine de gerek kalmamıştır.

Daha kötüsü olamaz derken

Yerel Finansal Raporlama Çerçevesi (YFRÇ) ismini hiç beğenmemişken, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) ismi Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS) olarak değiştirdi. KGK Türkiye Finansal Raporlama Standartlarının (TFRS) Türkiye’ye uygun KOBİ halini oluşturmak isterken bilginin niteliğini kaybetmesine neden oldu.

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğini ilerletmek bilginin patinaj çektiği, ismi komik bir çerçeve ile karşı karşıyayız. Umarım muhasebecilerin eğitiminde 1 Ocak 2018 tarihinde başlanılmaz.

[T][U]FRS cezalandırır mı?

Cevap veriyorum: Evet. Bunu da açık açık, gözünüze soka soka yapmaz. Basit bir yöntemi vardır: Kötü çalışan bir bilgi sistemi. Sadece kullandığınız ERP’nin markası veya sizin geliştirmelere ne kadar para saçtığınız değil. Aynı zamanda iç kontrol sisteminiz de bilgi sisteminin en temel parçasıdır. Pozisyon almadan dövizle işlem yapmanızla, hangi akla hizmet iktisap ettiğiniz makinenizle veya satamayıp depolara yığındınız stoklar ile cezalandırır TFRS.

Halka açılmaya karar vermiş belirli büyüklükte bir işletme iseniz kur farklarına karşı kendinizi korumayı bilmiyorsanız kabahatli olan TFRS değildir. Küçük yatırımcının birikimine sahip çıkamayacaktınız madem niye halka açıldınız? Bir işin finansal detaylarına haiz değildiniz, niye işe başladınız? “Kervan yolda düzülür” yaklaşımı ile size emanet edilen kıt kanaat biriktirilmiş tasarruflara zarar verme hakkını kendinizde nasıl görürsünüz? Bir vatandaşın tasarruflarına talip olan her işletme, Türkiye’de haliyle de inşaat sektörü, için geçerlidir bu sözlerim.

“Türkiye krizler ülkesidir, kurdan sebep bizi zarara sokmayın” yaklaşımı yeni döviz krizlerine ortam hazırlamaktır. İçinde bulunduğunuz ortamın şartlarına ayak uyduramıyorsanız, yaşadığınız her krizden ders çıkartamamışsanız  ve finansal disiplini düstur edinmediyseniz kabahatli olan artık sizsinizdir, sistem değil.

Net Gerçekleşebilir Değer ve TMS 2

Doç. Dr. Kadir Dabbağoğlu ile yaptığımız hararetli bir beyin fırtınasının ardından sabrı ve fikrileri için teşekkürü borç bilirim.

TMS 2’ye göre bir stoğun net gerçekleşebilir değerinin (NGD, satış fiyatından satmak için gerekli maliyetler düşülerek hesaplanır) maliyetinden düşük olması durumunda ilgili stok kalemleri için değer düşüklüğünün hesaplanması gerekir. Bu aşamada iki önemli noktaya değinmem lâzım

  1. Satış fiyatı ürünün “nakit” satış fiyatıdır. Yani vadeli fiyat üstünden değer düşüklüğüne karar verilemez.
  2. Vadeli fiyatın nakit fiyata dönüştürülmesinde iç kazanç oranının (internal rate of return) kullanılması gereklidir.

Nakit fiyat üstünden değer düşüklüğünü her bir stok kalemi için hesapladıktan sonra kapsamlı kâr zarar tablosuna yansıması için yapılması gereken kayıtlarda Türkçe muhasebe kitaplarıyla hem fikir olmadığım bir nokta var; o da değer düşüklüğü için “654 Karşılık Giderleri”nin tercih edilmesi. Karşı çıkmamdaki esas noktada ise desteğimi “Kavramsal Çerçeve”den (2010, A4 ve NÖ4) alıyorum ve stok maliyetini ilgilendiren bir tahmin değişikliği “brüt kar”ın içinde yer almalı görüşündeyim:

  1. Net Gerçekleşebilir Değerin düşüklüğünden kaynaklı bir gider faaliyet karına etki etmesi şirketin performansı hakkında yanıltıcı bilgi verir.
  2. Brüt karın şişirilmesi bilginin niteliksel kalitesini düşürür.

Ayrıca TMS 2, paragraf 34’ten doğrudan alıntı yapacağım:

Net gerçekleşebilir değerin artışından dolayı iptal edilen stok değer düşüklüğü karşılık tutarı, iptalin gerçekleştiği dönemin tahakkuk eden satış maliyetini azaltacak şekilde muhasebeleştirilir.

Standart kendisinden de anlaşılacağı üzere net gerçekleşebilir değerdeki düşüklüğün iptalinin “brüt kar”ı arttırması gerekirken, net gerçekleşebilir değerdeki düşüklüğünün “faaliyet kar”ına etki etmemesi gerekir.

Stokların alımının,satışının ve değer düşüklüğünün hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi farklı senaryolarla aşağıdaki linkte sunulmuştur. Örnekleri hazırlarken Tek Düzen Hesap Planında mevcut olan hesapların yerine uygun olduğunu düşündüğüm isimlerle boş kodlar kullanılmıştır. Faydalı olması dileğiyle.

2016 11 01 – Stok Değerleme Örneği

Amortisman: Suyu bulandıralım biraz

Başlamadan: Fikirleri ve beyin fırtınası için Doç. Dr. Kadir Dabbağoğlu’na sonsuz teşekkürler.

Bir maddi duran varlığa (MDV) uygulanacak amortisman yöntemi TMS 16’da açıkça ortaya konmuştur: Kullanılan amortisman yöntemi, varlığın gelecekteki ekonomik yararlarına ilişkin olarak işletme tarafından uygulanması beklenen tüketim modelini yansıtır (par. 60). İlke temelli olması sebebiyle de finansal tablo hazırlayana varlık ömürlerini sabitlememiştir: Bir varlığın kalıntı değeri ve yararlı ömrü en azından her hesap dönemi sonunda gözden geçirilerek, beklentilerin önceki tahminlerden farklı olması durumunda, değişiklik(ler) “TMS 8 Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerindeki Değişikler ve Hatalar” Standardı uyrınca muhasebe tahmininde değişiklik olarak muhasebeleştirilir.  (par. 51) Otomobil veya bilgisayar ise kesin 5 yıldır gibi bir ömür standartlarda belirtilmediği gibi TMS 16’ya göre amortisman kıst olarak hesaplanır. Satın alım fiyatı ve faaliyete geçirilmesi katlanılan yapılan işleri MDV’nin toplam maliyetini oluşturur, fayda ömrünün sonunda ise hurda değeri ile dönen varlıklara aktarılır. MDV’nin toplam maliyeti ile hurda değeri arasındaki fark ise amortisman tabi tutarıdır. Üç farklı amortisman yönteminden birini tercih edebilir finansal tablo hazırlayan:

  1. Sabit amortisman*
  2. Azalan bakiyeler
  3. Üretim adedine göre

Continue reading “Amortisman: Suyu bulandıralım biraz”