Finansal hafızaya ihtiyacımız var

Türkiye’de kurumsal yönetim, şirket performansı, piyasa performansı, türev ürünler ve diğer muhasebe-finans konuları üstüne yazılmış çok kıymetli eserler var. Her eserin saygıdeğer yazar(lar)ı da çalışmaları için elde ettikleri verileri, verisetini paylaşmamakta haklıdırlar. Kan, ter, gözyaşı ise bu haklılığın esas sebebidir çünkü ülkemizde finansal ve finansal olmayan verilere ulaşmanın zorluğu o verilerin araştırmacı için değerini arttırıyor. Çok basit bir örnek vereceğim. Düşünün ki şirketlerin finans direktörlerinin kişisel niteliklerini araştırmak istiyorsunuz, yaşayacağınız en önemli sıkıntı bazı şirketlerin bu bilgiyi sadece isim olarak paylaşıyorken bazıları ise olabildiğince detaylı izah eder. Aynı şekilde bir şirketin faaliyet raporunun içerisinde istediğiniz kelimeyi aratabiliyorken başka bir şirketin faaliyet raporu ise çıktının taranmış hali olduğundan baştan sona okumak zorundasınız. Binbir zahmetle toplandığınız veriyi de hatır gönül birine vermek, karşılık beklememek de bana doğru gelmiyor.

Belirli bir aşamaya kadar finansal verilere ulaşmak finansal olmayanlara göre daha kolay. Örneğin birkaç tıklama ile bunu karşınıza getiren Finnet Mali Analiz gerçekten çok faydalı bir program. Nakit akış tablosunda faaliyetlere göre nakit giriş çıkışı, denetçi görüşü gibi noktalarda ise yine yalnızız, onların da teker teker sayfa sayfa gezerek toplanması gerekli. Türk muhasebe-finans akademisyenleri en temel finansal bilgileri bile kendimiz topluyoruz. Halka açık bir şirketin yıllar itibariyle kazanç oranları, ülkemizin ekonomik durumu, denetim raporları, ortaklık yapıları sır gibi saklanmıyor olabilir ancak bu verilere ulaşmak ne yazık ki kıymetli fakat gereğinden fazla zahmetli bir iş. Niteliksel araştırma programları (NVivo, Atlas.TI) içerik araştırmasında çok faydalı olsalar da ne yazık ki bazı şirketlerin resim olarak yüklediği ve OCR ile de pek fazla düzelemeyen PDF dosyalarına karşı çaresizler. 

Ülkemizde üstüne çok durulmayan fakat uluslararası alanda son derece büyük önem teşkil eden “denetim ücretleri”. Şeffaflığı, finansal bilginin itibarını koruyan denetim şirketlerimizin bir müşteri işletmelerden aldığı denetim ücretinin ticari sır olma özelliği nereden geliyor? Örneğin Ford Motor Company’nin denetim şirketi olan PriceWaterhouseCoopers’a yaptığı ödeme 2015 yılı için 49,9 milyon USD iken 2014 yılı için 47.8 milyon USD. Ford Oto. San.  A.Ş.’nin denetimi için aldığı ücret neden açıklanmıyor? Ford Türkiye ve PWC Türkiye için ticari sır olan bir bilgi neden Ford ABD ve PWC ABD için ticari sır olmuyor? Denetim ücreti bilgisini neden bu kadar önemsiyorum? Basit, bize denetçinin bağımsızlığını ölçmek için kullanabileceğimiz en basit göstergedir. Sağolsun bizim “Bağımsız Denetim Yönetmeliği”nin 36.maddesi ile KAYİK denetimi yapmamış olanlar şeffaflık raporu hazırlama derdinden de kurtarıyor kendini.

Sözün özü; Türkiye’de finansal araştırmaların kalitesi ve derinliği arttırılmak isteniyorsa finansal hafızamızı oluşturmalı ve erişilebilir kılmalıyız. Bu erişebilirliğin belirli bir yıllık ücret karşılığında yapılması da sarf edilen emeğin hakkının ödenmesi olduğu görüşündeyim. Uluslararası literatürde araştırmaya konu olan birçok çalışmanın Türkiye şartlarında gerçekleştirileceği günler elbet gelecek ancak o zamana kadar sabredip, sistem böyle bahanesine sarılmak bizi sorumluluklarımızdan kurtaramaz.

Tez yazarken…

Aslına bakarsanız lisanüstü seviyesinde tez yazarken uyduğumuz kurallar çoğunlukla farklıdır ancak ortak inancımız olan bir nokta vardır: İntihal ayıptır. Bunun dışındayazıtipi ve boyutları, alıntı yöntemi, tablo isimleri, kenar boşlukları ve daha birçok kural enstitünüz nasıl istiyorsa uyulması şarttır. Benim burada vereceğim tavsiyeler akademik olmaktan ziyade pratiğe dönük olacaktır. 

  1. Enstitünüzün tez yazım yönergesini mutlaka okuyun. Tezi yazdıktan sonra geriye dönüp düzeltmelerinizi yapmakla uğraşmayın. Bütün tez bittikten sonra sayfayı tekrar tekrar ayarlamak işkence farksızdır.
  2. Alıntı yöntemi olarak dipnot kullanmak zorunda değilseniz mutlaka Mendeley kullanın. Birçok referans yönetim yazılımı olmasına rağmen Mendeley iki yönden çok iyidir; bir ücretsizdir, iki kullanımı çok kolaydır.
  3. Tezinizde kullanacağınız model çok kapsamlı analizler istemiyorsa, sizin de SPSS, Eviews, Stata gibi istatistik/ekonometri yazılımlarına erişiminiz yoksa PSPP ve Gretl çok iyi iki seçenektir. Bu iki açık kaynak kodlu yazılımın dışında paketleriyle yetenekleri sınırlanamaz hale gelen ise R bence esas tercih etmeniz gereken yazılımdır.
  4. Bir önceki konudaki tavsiyemi ofis yazılımları için de geçerli tutacağım; Microsoft Office yerine LibreOffice her zaman geçerli bir tercihtir.
  5. Mutlaka ve mutlaka kullanacağınız programların kolaylıklarını, işinize yarayacak eklentilerini yazıma başlamadan önce öğrenin. 
  6. İçindekiler, Şekiller ve Tablolar listelerini manuel yaptığınız takdirde her seferinde sayfa sayfa kontrol edip tekrar tekrar güncellemenize gerekir. İçindekiler listesinş otomatik oluşturmak için “Başlıklar” (Heading) ve Şekiller ve Tablolar listeleri için de “resim yazılarını” (caption) kullanın, böyle dertleriniz kalmasın.

Yukarıda bahsettiğim her bir tavsiye kişisel deneyimlerden yola çıkılarak yazılmıştır. İşe yaraması dileğiyle.