Amortisman: Suyu bulandıralım biraz

Başlamadan: Fikirleri ve beyin fırtınası için Doç. Dr. Kadir Dabbağoğlu’na sonsuz teşekkürler.

Bir maddi duran varlığa (MDV) uygulanacak amortisman yöntemi TMS 16’da açıkça ortaya konmuştur: Kullanılan amortisman yöntemi, varlığın gelecekteki ekonomik yararlarına ilişkin olarak işletme tarafından uygulanması beklenen tüketim modelini yansıtır (par. 60). İlke temelli olması sebebiyle de finansal tablo hazırlayana varlık ömürlerini sabitlememiştir: Bir varlığın kalıntı değeri ve yararlı ömrü en azından her hesap dönemi sonunda gözden geçirilerek, beklentilerin önceki tahminlerden farklı olması durumunda, değişiklik(ler) “TMS 8 Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerindeki Değişikler ve Hatalar” Standardı uyrınca muhasebe tahmininde değişiklik olarak muhasebeleştirilir.  (par. 51) Otomobil veya bilgisayar ise kesin 5 yıldır gibi bir ömür standartlarda belirtilmediği gibi TMS 16’ya göre amortisman kıst olarak hesaplanır. Satın alım fiyatı ve faaliyete geçirilmesi katlanılan yapılan işleri MDV’nin toplam maliyetini oluşturur, fayda ömrünün sonunda ise hurda değeri ile dönen varlıklara aktarılır. MDV’nin toplam maliyeti ile hurda değeri arasındaki fark ise amortisman tabi tutarıdır. Üç farklı amortisman yönteminden birini tercih edebilir finansal tablo hazırlayan:

  1. Sabit amortisman*
  2. Azalan bakiyeler
  3. Üretim adedine göre

Sabit amortisman yöntemi aslında hesaplanması en kolay olanı. Klasik formülü MDV’nin amortismana tabi tutarına uyguladığınızda yıllar içinde amortisman gideriniz değişmeyecektir. Excel dosyasının ilk çalışma sayfasındaki örnek sabit amortismanın işleyişini göstermek için hazırlanmıştır.

Yukarıdaki sıralamayı bozup üretim adedine göre amortisman yönteminden bahsedeyim. Kırtasiyelerde adet usülü çalışan yazıcılar vardır ve maksimum adete ulaşıldığında yazıcının satın alım fiyatına eşit olan “drum**“ının değiştirilmesi gerekir. Aynı şekilde projeksiyon cihazının ampülü belirli bir süre çalıştıktan sonra değiştirilmelidir ki o fiyata yeni projeksiyon almak daha mantıklı olur. Ömrü zamanla değil de birimle ölçülen MDV varlıkların amortismanı, VUK’da yer almıyor olsa da, “üretim birimleri” ile hesaplanır. Excel dosyasının ikinci çalışma sayfasındaki örnek ile amaç yöntemin işleyişi hakkında bilgi vermektir.

Azalan bakiyeler yönteminde esas olarak bir sorun var, MDV’ye amortisman gideri ekonomik ömrünün son yılda azalmıyor aksine artıyor. Adından anlaşıldığı üzere amortisman gideri yıllar içinde azalmalı ancak son yıla geldiğinde azalmıyor aksine kalan bakiyenin kapatılması için isme ihanet ediliyor. Peki bakiyenin gerçekten azalması için nasıl bir formül uygulamak gerekir? Bu noktada UMS 16’da azalan bakiyelerden farklı olarak yer alan fakat daha sonra kaldırılan, ancak yabancı literatürde ise azalan bakiyelerin alt metodu olarak değerlendirilen “yılların toplamı” kullanılabilir. Ayrıca, MDV’nin hurda değerinin belirli olması durumunda ise daha matematiksel bir formül kullanılarak azalan amortisman giderlerinin hesaplanması mümkün. Excel dosyasının üçüncü çalışma sayfasındaki örnek “yılların toplamı metodu” ile dördüncü örnek ise sıfırlama formülünü kullanarak hazırlanmıştır.***

Örneğin yer aldığı dosyaya ulaşmak için tıklayınız

Zoho Docs üstünden ulaşmak için tıklayınız

*: “Straight-Line Depreciation” teriminin doğrudan çevirisi “düz çizgi amortismandır” sebebi ise bu yöntemle hazırlanan amortisman giderinin grafiği düz bir doğrudur. “Normal” kelimesine karşıtlığımın sebebi budur.

**: teknik terim olduğu için çeviri yapılmamıştır.

***: “Yılların toplamı yönteminin” kullanımının IFRS’ye uygunsuzluğu ile ilgili olarak IASB tarafından yapılan hazırlananSTAFF PAPER IFRS Interpretations Committee Meetingve Deloitte tarafından çıkarılmış olanComparison between PRC GAAP and IFRSraporlarından anlaşılacağı üzere herhangi bir sıkıntı yoktur.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *